Wat betekent het eigenlijk om holistisch bewust te leven? En is het mogelijk om dat bewustzijn in het gewone, dagelijkse leven toe te passen? Wellicht zijn dit vragen die nu bij je opkomen. Misschien houd je je er al langer mee bezig en heb je er boeken over gelezen, lezingen over gevolgd of gesprekken over gevoerd. Toch kan het gebeuren dat de woorden die je hoort niet werkelijk bij je binnenkomen. Ze klinken mooi, maar lijken over iemand anders te gaan. Daarom blijven we zoeken naar een antwoord dat ons wél raakt.

Ik zoek mezelf

Mensen zeggen regelmatig tegen mij: ‘Ik ben op zoek naar mezelf.’ Ik begrijp wat daarmee wordt bedoeld. Vaak is iemand het contact met zijn eigen verlangens, gevoelens of levenskracht gedeeltelijk kwijtgeraakt.

Door alles wat er in het leven van ons wordt gevraagd, kunnen we zo gewend raken aan het vervullen van rollen en verwachtingen dat we nauwelijks nog weten wat werkelijk bij ons past.

Toch geloof ik dat je diepste zelf niet werkelijk is verdwenen. Je hoeft jezelf daarom misschien niet zozeer te vinden, maar je kunt jezelf opnieuw leren te ontmoeten. Niet ergens buiten je, maar juist in de stilte van je eigen binnenwereld.

het innerlijke kind

Hetzelfde geldt voor het begrip ‘het innerlijke kind’. Voor de één is dat een waardevol beeld, terwijl een ander er weinig mee kan. Het kan verwijzen naar de gevoelens, behoeften en eigenschappen die je als kind had en die nog altijd in je aanwezig zijn. Denk aan verwondering, speelsheid, vertrouwen, creativiteit en het vermogen om volledig in het moment op te gaan.

Als volwassene hoef je niet opnieuw een kind te worden. Je kunt wel opnieuw ruimte maken voor die oorspronkelijke eigenschappen. Ze zijn meestal niet verdwenen, maar misschien naar de achtergrond geraakt.

Wat we onszelf aandoen, heeft vaak invloed op anderen.

Woorden en daden

Holistisch bewustzijn nodigt ons uit! Sowieso om te kijken naar de samenhang tussen wat we denken, wat we voelen, wat we zeggen en wat we doen. We kennen allemaal situaties waarin die vier niet helemaal met elkaar overeenkomen. We zeggen dat iets ons niets doet, terwijl we ons vanbinnen gekwetst voelen. We stemmen ergens mee in, terwijl alles in ons eigenlijk ‘nee’ zegt. We maken plannen, maar horen tegelijkertijd een stemmetje dat zegt dat het ons toch niet zal lukken.

Dat maakt ons niet zwak of oneerlijk. Het laat vooral zien hoe vaak we proberen onszelf te beschermen. We willen niet worden afgewezen, geen ruzie veroorzaken en de ander niet teleurstellen. Soms zijn we zo bang om de verbinding met de ander te verliezen, dat we de verbinding met onszelf tijdelijk loslaten.

denken, maar niet zeggen

Holistisch leven betekent niet dat je voortaan altijd onmiddellijk alles moet zeggen wat je denkt. Eerlijkheid kan immers hard worden. Het betekent wel dat je leert luisteren naar wat er werkelijk in jou leeft.

Tijdens een vergadering kun je beter niet zeggen: ‘Hou op met dat geklets’. Wel kun je rustig aangeven: ‘Ik merk dat ik de kern van het gesprek kwijtraak. Kunnen we teruggaan naar het onderwerp?’
Je gevoel wordt dan niet ontkend, maar op een respectvolle manier vertaald.

Kinderen kijken naar ons

In onze omgang met kinderen speelt bewustzijn een grote rol. Kinderen leren niet alleen van wat volwassenen hun vertellen. Ze letten vooral op wat volwassenen dóén.

Wanneer een kind regelmatig boosheid, agressie of harde communicatie ziet, kan het dat gedrag gaan overnemen. Niet omdat het kind van nature slecht of agressief is, maar omdat het nog aan het ontdekken is hoe mensen met teleurstelling, spanning en conflicten omgaan.

Beelden op televisie, internet en sociale media kunnen daarbij invloed hebben. Maar we hoeven ook weer niet te denken dat één film of journaaluitzending een kind onmiddellijk agressief maakt. Veel hangt af van de leeftijd van het kind, zijn of haar gevoeligheid, de context en de begeleiding die het krijgt.

hoe reageer je?

Het belangrijkste voorbeeld zijn wijzelf. Hoe reageren wij wanneer iets tegenzit? Kunnen we onze boosheid uitspreken zonder de ander pijn te doen? Kunnen we onze fouten erkennen? Kunnen we luisteren wanneer iemand iets anders voelt of denkt dan wij?

Een kind hoeft niet op te groeien in een wereld zonder moeilijke beelden of emoties. Het heeft vooral volwassenen nodig die het helpen begrijpen wat het ziet en voelt.

Weten is nog niet hetzelfde als kunnen

We weten vaak heel goed wat gezond voor ons is. We weten dat roken schadelijk is, dat te veel alcohol niet goed voor ons is en dat voldoende slaap, beweging en gezonde voeding belangrijk zijn. Toch handelen we niet altijd naar wat we weten.

Dat komt niet uitsluitend doordat we onverstandig of gemakzuchtig zijn. Gewoonten kunnen hardnekkig zijn. Soms gebruiken mensen eten, roken, drinken of ander gedrag om spanning, verdriet of eenzaamheid tijdelijk te verzachten. Werkelijke verandering ontstaat daarom meestal niet door onszelf streng toe te spreken, maar door eerlijk te onderzoeken welke behoefte er achter ons gedrag schuilgaat.

negatieve gedachten

Negatieve gedachten verdwijnen zelden doordat we onszelf verbieden ze te hebben. Een gedachte als ‘dit lukt mij toch niet’ kan voortkomen uit eerdere teleurstellingen of onzekerheid. We hoeven die gedachte niet blindelings te geloven, maar ook niet te veroordelen.

We kunnen haar opmerken en ons vervolgens afvragen: is dit werkelijk waar? Wat heb ik nodig om toch een kleine stap te zetten? Kan ik mezelf onderweg dezelfde bemoediging geven die ik ook aan een ander zou geven?
Zo ontstaat verandering niet vanuit strijd, maar vanuit bewustwording.

één geheel

Holistisch bewustzijn betekent voor mij het besef dat alles met elkaar verbonden is. Lichaam, gedachten, emoties en Ziel staan niet los van elkaar. Ook wij mensen leven niet los van onze omgeving en van elkaar. Wat we onszelf aandoen, heeft vaak invloed op anderen. En de manier waarop we met anderen omgaan, werkt ook in onszelf door.

Wanneer je jezelf voortdurend afwijst, wordt het moeilijker om werkelijk open te staan voor liefde. Wanneer je altijd over je eigen grenzen gaat, kun je uiteindelijk ook minder voor anderen betekenen. Goed voor jezelf zorgen is daarom niet egoïstisch. Het is een manier om verantwoordelijkheid te nemen voor het geheel waarvan je deel uitmaakt.

Dat betekent niet dat je nooit meer boos, verdrietig of bang mag zijn. Juist niet. Holistisch bewustzijn vraagt ons niet om bepaalde gevoelens weg te drukken. Het nodigt ons uit om ze te erkennen, zonder dat ze ons hele leven hoeven over te nemen.

verdriet hoeft geen drama te zijn

In ons leven ontmoeten we zowel vreugde als verdriet, licht en donker, winst en verlies. In het Oosten spreekt men over yin en yang: krachten die verschillend zijn, maar toch bij hetzelfde geheel horen. Dat betekent niet dat elke pijnlijke gebeurtenis onmiddellijk een positieve kant moet hebben. Sommige gebeurtenissen zijn zo ingrijpend dat er eerst alleen verdriet, ongeloof of boosheid kan zijn. Dat geldt zeker wanneer we iemand verliezen van wie we intens hebben gehouden.

Ik heb zelf twee kinderen verloren. Ook mijn dierbare echtgenoot, mijn lieve ouders, mijn zus (52 jaar), vele familieleden en andere mensen die mij na stonden, zijn overleden. Door die ervaringen weet ik dat verdriet niet kan worden overgeslagen of weggedacht. Rouwen is geen teken dat je in een drama leeft. Het is een natuurlijke reactie van liefde dat je iemand mist.

dankbaar zijn

Wel heb ik ervaren dat verlies, naast het verdriet, na verloop van tijd soms ook een ander inzicht kan brengen. Zoals bijvoorbeeld dankbaarheid voor wat je samen hebt gehad. Of dankbaar zijn dat het lijden voor de ander voorbij is. Misschien ontdek je een kracht of een diepte in jezelf waarvan je eerder niet wist dat die bestond.

Dat inzicht kan niet worden afgedwongen. Iedereen rouwt op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. Holistisch bewustzijn betekent dan niet dat je het verdriet zo snel mogelijk moet omzetten in iets positiefs. Het betekent dat je alles wat er is een plaats probeert te geven: het gemis, de liefde, de boosheid, de herinneringen en uiteindelijk misschien ook de vrede.

Spreek je eigen woorden

Soms gebruiken we vaste uitdrukkingen omdat we niet goed weten wat we werkelijk willen zeggen. We herhalen woorden uit boeken, van leraren of van mensen die we bewonderen. Daar is op zichzelf niets mis mee. De woorden van een ander kunnen ons helpen iets in onszelf te herkennen. Het wordt pas lastig wanneer woorden een vervanging worden voor onze eigen ervaring.

Daarom is het waardevol om af en toe naar jezelf te luisteren. Welke zinnen gebruik je vaak wanneer je onzeker bent? Zeg je automatisch dat alles goed gaat, terwijl dat niet zo is?

Gebruik je spirituele inzichten om moeilijke gevoelens niet te hoeven ervaren? Of spreek je woorden uit die mooi klinken, maar die je zelf nog niet werkelijk kunt voelen?

Je hoeft jezelf daarvoor niet te veroordelen. Bewustwording begint met vriendelijk waarnemen. Vraag jezelf eens af: wat probeer ik werkelijk te zeggen? Wat voel ik onder deze woorden? En kan ik dat op een eenvoudige en eerlijke manier uitspreken?

perfectie: ja of nee

Je hoeft niet perfect te zijn. Je hoeft ook niet altijd precies te weten wie je bent of wat de juiste keuze is. Holistisch bewustzijn is geen eindpunt dat je op een dag bereikt. Het is een manier van leven waarin je steeds opnieuw probeert af te stemmen op jezelf, de ander en het grote geheel.

Het is leven met aandacht. Het is luisteren naar je lichaam, je gevoelens en je Ziel. Het is jezelf niet langer zoeken alsof je verloren bent, maar jezelf met open armen ontvangen zoals je op dit moment bent. Daardoor kan de innerlijke rust waarnaar je zo lang hebt gezocht komen. Niet doordat alle vragen verdwijnen, maar doordat je niet langer bij jezelf vandaan hoeft om een antwoord te vinden.

duizendmaal dank

Rients Ritskes vertelt: Bijna tien jaar heb ik in Denemarken gewoond. Wat mij al snel opviel, was hoe vaak mensen elkaar daar bedanken. Echt zo vaak dat het opvalt. Niet alleen wanneer iemand echt iets voor je doet, maar bijvoorbeeld ook voor een ontmoeting.
(Je kunt hier haar hele verhaal over dankbaarheid lezen!

Tak for sidst, zeggen ze dan: ‘Dank voor laatst.’ Dank dat we elkaar toen hebben gezien. En als mensen ’s middags de werkplek verlaten zeggen ze standaard tegen hun collega’s: Tak for i dag. Dank voor vandaag. En ook hoor je bijna dagelijks wel een keer Tusind tak: duizendmaal dank.

geluk en dankbaarheid

De vraag is: zijn de Denen dankbaar omdat ze rijk en welvarend zijn? Of juist gelukkig omdat ze dankbaar zijn? Misschien wel dat laatste, dus gelukkig omdat ze dankbaar zijn.

Vanuit wetenschappelijk oogpunt wijzen onderzoekers van Harvard Medical School erop dat dankbaarheid sterk samenhangt met geluk. Mensen die regelmatig stilstaan bij waar zij dankbaar voor zijn, ervaren meer positieve emoties, hebben sterkere relaties, slapen beter en blijken veerkrachtiger te zijn.

Hartelijk bedankt dat je mijn blog hebt gelezen!

Lieve groet,
Daisha

P.s: Heb je een vraag, en dat kan over van alles zijn. Stuur deze naar daisha@radiomerlijn.nl Ik beantwoord je vraag in mijn radioprogramma ‘Zielsverwanten’. Tweewekelijks op zaterdag om 20.00 uur te beluisteren via Radio Merlijn ! En daarna nog de hele week bij Uitzending gemist. Vermeld wel je geboortedatum er bij en/of van de betrokkenen plus voornaam. Ik vertel deze niet in de uitzending, dus privacy verzekerd.

Wil je automatisch op de hoogte blijven? In de linker zijkolom van dit artikel (of bovenin het artikel op wanneer je op je mobiel leest) kun je je abonneren op mijn blogupdates. Of ontvang elke week informatie over mijn radioprogramma’s, hier kun je deze gratis nieuwsbrief aanvragen. Daarin staat ook iedere week mijn blog vermeld, dus dat is twee in één!