Narcist, hypes en meer…

Nieuwsbrief ontvangen?

Daisha de Wijs
12/03/2026
Gemiddelde leestijd: 8 minuten
Mag ik je wat vragen?
Ik wil minder afhankelijk worden van Facebook om mijn lezers te bereiken. Als je je
aanmeldt voor mijn nieuwsbrief, dan ontvang je wekelijks als eerste mijn nieuwste artikel.
Klik hier om je aan te melden
Mijn eerste echtgenoot was een narcist, mijn tweede was superintelligent, de derde man was een vreemd-gaander. Mijn vierde man is alles wat een mens maar wenst!
Narcist of jonge Ziel?
Was mijn eerste man een narcist? Of was het een jonge Ziel? Een Ziel die voor aardse dingen is gekomen: dure kleren, dure audio, dure auto, etc. Ondanks dat ik – 22 jaar oud – elk dubbeltje moest omdraaien, kocht hij een leren aktetas dat een heel maandsalaris kostte. Zodat ik niet meer wist hoe de maand door te komen.
Toen we gingen scheiden was alimentatie betalen niet zijn ding. Want dan kon hij niet meer kopen wat hij graag wilde. Dus besloten we dat hij geen alimentatie hoefde te betalen. Zo ging ik op mijn 23ste voor de twee kleine kinderen (2,5 en 1,5 jaar oud) uit werken om de kost te verdienen.
Hij heeft nooit meer naar de kinderen omgekeken. Ook niet naar mij, zestien jaar lang. Totdat de kinderen oud genoeg waren – 18 jaar – en hij niet meer alimentatieplichtig was. Toen kwam hij opdagen. En ook al hadden we al die jaren geen contact – en hij ook niet via vrienden – kon hij me toch vertellen dat ik het in al die jaren niet goed had gedaan met de kinderen.
Ik wees hem de deur, daarna hebben de kinderen of ikzelf niets meer van hem vernomen.
De vreemd-gaander
Mijn tweede man was superintelligent. We hebben 21 jaar lang een min of meer fijn huwelijk gehad. Hij stierf op zijn 55ste plotseling door een hartstilstand. Zijn intelligentie had het nadeel dat hij niet echt luisterde naar wat ik zei. Hij was, als ik iets vertelde, mij continu taalkundig aan het verbeteren. Heel handig om de Nederlandse taal tot in de perfectie te leren. Het nadeel was dat hij niet hoorde wat ik vertelde.
De derde echtgenoot, genoot ook echt. Niet alleen van mij, maar ook van andere vrouwen. Na 2,5 jaar zijn we gaan scheiden. Een dure kwestie, hij had namelijk meteen toen we getrouwd waren zijn werk opgezegd en ik was daardoor de enige kostwinner.
En toen…
De vierde echtgenoot is werkelijk alles wat je ook maar wenst. Liefdevol, begrijpend, intelligent, vol humor (we hebben dezelfde humor), etc., etc. Zo zie je: ga net zolang door met het proberen om samen er iets van te maken… het lukt je uiteindelijk.
Waarom lukt het? Omdat ik zoveel heb geleerd in de drie huwelijken dat ik nu weet: communiceer, praat dingen met elkaar uit. Zowel leuke dingen, maar ook niet zulke leuke dingen. Ga nooit slapen als niet alles zodanig is uitgepraat dat je weer liefdevol met elkaar verder kan.
Geduld
Wat ook positief van dit vierde huwelijk is: Ik heb geleerd geduld te hebben. Omdat ik nogal vlug, vlug doe, is het langzame van de ander voor mij soms iets vreselijks. Echter niet als je geduld hebt. En die eigenschap had ik nog niet zo onder de knie. Gelukkig nu wel.
Waar ik altijd rekening mee dien te houden is dat Sander van een totaal andere generatie is. (Hij is 31 jaar jonger.) En hij doet datzelfde naar mij. In de 24 jaar dat we bij elkaar zijn ben ik van een zeer actief mens, naar een invalide mens gegroeid. Een grote verandering in ons leven. Gelukkig is het geleidelijk gegaan, maar toch…
Narcist
‘We hebben de neiging om mensen die we niet mogen narcisten te noemen. Dat is nogal ongelukkig,’ zegt Carsten René Jørgensen, hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit van Aarhus in Denemarken, tegen Wetenschap in Beeld.
Hij benadrukt dat er een groot verschil is tussen wat we aan de oppervlakte zien en wat eronder ligt. En er is één ding dat hij altijd doet als hij tegenover iemand zit en moet beoordelen of er narcistische trekken in het spel zijn. En dat is ‘kijken’ naar de eigenschappen waaraan een narcist moet voldoen.
de eigenschappen
Hier vertelt hij welke specifieke eigenschappen kenmerkend zijn voor een echte narcist. En wie er vooral onder de radar verdwijnen. Om de diagnose narcistische persoonlijkheidsstoornis te krijgen, moet je aan minimaal vijf van deze negen criteria voldoen:
- Je hebt de overtuiging dat je heel belangrijk bent en je hebt hoge verwachtingen van je eigen capaciteiten en prestaties.
- Je bent erg bezig met fantaseren over je eigen succes, macht en schoonheid. Je vergelijkt jezelf misschien met beroemde mensen.
- Je hebt het idee dat je uniek bent en alleen begrepen kunt worden door andere unieke mensen.
- Je verwacht of eist dat anderen je bewonderen.
- Je hebt het idee dat je recht hebt op een speciale behandeling omdat je een speciaal persoon bent.
- Je hebt de neiging om anderen uit te buiten om jezelf tevreden te stellen.
- Je mist empathie.
- Je bent jaloers op anderen – en beeld je in dat anderen juist jaloers op jou moeten zijn.
- Je straalt arrogantie en hoogmoed uit omdat je het idee hebt dat je beter bent dan anderen.
1% van de mensen
Carsten René Jørgensen benadrukt dat je, om de diagnose te krijgen, ook een verminderd functioneringsniveau moet hebben. Dit betekent dat je problemen moet hebben om met andere mensen om te gaan en moeite moet hebben om een baan te behouden of een opleiding te volgen.
‘Je kunt dus denken aan een aantal publieke figuren die aan vijf of meer van deze criteria voldoen, maar die een hoog niveau van functioneren hebben. En dan zou je normaal gesproken niet zo’n diagnose stellen,’ zegt de professor. En vervolgt: ‘Ongeveer 1 procent van de volwassen bevolking voldoet aan de criteria voor een narcistische persoonlijkheidsstoornis.’
Heel interessant om het hele artikel te lezen!
De geschatte bevolking van Nederland is momenteel iets meer dan 18 miljoen inwoners. Dat zou betekenen dat – volgens Carsten René Jørgensen – er momenteel 180.000 mensen echt narcist zijn.
Andere benadering
Mijn beschrijving van een narcist is:
- Een narcist is iemand die niet doet wat je vraagt! Als dat zo is, wie is dan de narcist?
- Een narcist is iemand met een jonge Ziel. De Ziel die nog niet zoveel levens heeft gehad, waardoor hij of zij in die levens nog niet heeft geleerd de gevoelens van anderen te herkennen.
- Of een jonge Ziel die geen verantwoordelijkheden durft te dragen.
- Een persoon die in een vorig leven, en misschien ook nog in zijn jeugd, monddood is gemaakt. Zodat hij of zij nooit heeft geleerd om zich te uiten, zowel positief als negatief.
Ofwel geen narcisme, maar verschillende karakters!
het Karakter
We hebben ook te maken met het karakter van ieder mens. En dan kan het zijn… dat de persoon sterk analytisch is en een logisch denkvermogen heeft. Waardoor het aanvoelen van de emoties van de ander bijna onmogelijk is. Deze persoon heeft moeite om ‘tussen de regels door’ te lezen. Ook zal de persoon de woorden die je spreekt letterlijk opvatten. Zodat sarcasme het gevolg kan zijn.
Veel mensen met dit profiel hebben een hoge intelligentie. En kunnen uitblinken in vakgebieden waar structuur en precisie belangrijk zijn. Ze hebben echter moeite met small talk en/of sociale conventies. Ze kunnen niet goed aanvoelen wat anderen denken of voelen.
Soms komen ze over als afstandelijk of ongeïnteresseerd (zonder dat zo te bedoelen). Ze zijn direct en zeker niet diplomatiek. Wat belangrijk is: het gaat meestal niet om een gebrek aan empathie, maar moeite hebben met het herkennen of interpreteren van sociale signalen.
Monddood gemaakt
Of iemand die in zijn jeugd monddood is gemaakt, zoals mijn overleden man. Wanneer hij als jong kind iets vroeg, dan was het antwoord meestal: ‘Heb ik je wat gevraagd? Nee, hou dan je mond!’
Je begrijpt dat je dan nooit hebt geleerd om je gevoelens te uiten. Of dat je als volwassene juist te veel je gevoelens wilt vertellen (een soort inhaalslag). Hoog gevoelige mensen kunnen egoïstisch lijken, omdat ze moeite hebben met harde geluiden of voor fel licht. Ze zijn ook snel overprikkeld in drukke omgevingen.
Allerlei regels
Of is het iemand die in vorige levens allerlei regels moest volgen. En dat misschien ook nog in zijn of haar jeugd. Je begrijpt als deze mensen het woord ‘moeten’ horen dat ze dwars liggen. Want nog meer moeten is net iets te veel. Daarbij hebben naar schatting meer dan 200.000 – tot wel 3% van de Nederlanders – een vorm van autisme (ASS), wat neerkomt op ongeveer 1 op de 30 mensen.
Asperger/ASS is geen “ziekte”, maar een andere manier van informatie verwerken. Waarbij de ene persoon heel zelfstandig functioneert, en de ander meer ondersteuning nodig heeft.
Etiketten zijn in
Zoveel mensen, zoveel karakters. Al die etiketjes: Autist, ADD, ADHD, Dyslexie, Hoogbegaafdheid, PTSS, Bipolaire stoornis,
Schizofrenie, OCD, Borderline, Narcist, etc., etc. kunnen handig zijn om de mens te begrijpen. Maar wat worden ze vaak gebruikt om de ander in een (negatief) hokje te zetten!
Ik heb in mijn leven met een aantal etiketjes te maken gehad. Mijn zoon was autist, mijn dochter schizofreen, de ander had c.q. heeft Asperger, mijn vader had weer een ander etiket. Ik heb er zo’n hekel aan dat iemand een etiket krijgt opgeplakt.
We hebben allemaal een verschillend karakter. Vandaar dat ik liever naar het karakter kijk, en de ander probeer te begrijpen. Het lukt niet altijd: dat begrijpen. Maar dat ligt meer aan mij dan aan die ander. Tja, ik ben ook maar een mens…
2 miljoen narcisten
Wanneer ik al die berichten bij sociale media lees, moeten er wel 2 miljoen narcisten in ons land leven. Bij gebrek aan kopij worden er in de media allerlei conclusies getrokken waarin je een narcist kunt herkennen. Heel bijzonder dat men dat kan zonder wetenschappelijke kennis en/of bewijs!
Mijn zoon werd, vanwege zijn autisme, op aanraden van de specialisten in 1971 – 2,5 jaar oud – opgenomen in Ederhorst te Ede. Hij werd daar helaas alleen maar slechter, steeds meer in zichzelf gekeerd. Bijna niet meer bereikbaar, door mij niet – en niet door de begeleiders. Ik heb hem daar na een half jaar weggehaald. Door mijn continue begeleiding kon hij = 9 jaar oud – naar de ‘gewone’ lagere school en haalde hij zelfs op een gegeven moment de MAVO.
Wat is een hype?
De ene hype is nog niet voorbij of de volgende komt al. Wat hebben we allemaal al gehad? Heel wat, maar dat een volgende keer. Zelfs welke hypes er de komende tijd aankomen zijn al min of meer bekend. Dus we kunnen nog heel wat mensen in hokjes zetten, zodat we weer de schuld bij de ander kunnen neerleggen. Sorry, ik bedoel natuurlijk – zodat we de ander weer kunnen begrijpen!
Een hype ontstaat omdat sociale en emotionele processen elkaar versterken. Je zou het ook anders kunnen stellen: het is een sociale besmetting. Mensen nemen emoties en gedrag van anderen over. Wanneer veel mensen enthousiast zijn over iets verspreidt zich dat als een ‘virus’.
Kuddegedrag
Mensen kijken naar anderen om te bepalen wat waardevol is. Psychologisch werkt dit zo: onzekerheid → mensen kijken naar de groep; de groep lijkt overtuigd → men volgt. Bovendien is men bang iets te missen, men wil erover mee kunnen praten. Media en sociale media werken daarbij als een versterker.
Mensen denken vaak dat zijzelf niet gevoelig zijn voor hypes. Maar onderzoek laat zien dat bijna iedereen gevoelig is voor sociale signalen, en beïnvloed wordt door groepsgedrag. De hype ontstaat wanneer sociale besmetting, kuddegedrag en media-aandacht elkaar versterken, waardoor een golf van enthousiasme ontstaat die groter wordt dan de werkelijke waarde. Er zijn altijd hypes geweest, maar daarover de volgende keer.
Lieve groet,
Daisha
P.s: Heb je een vraag, en dat kan over van alles zijn. Stuur deze naar daisha@radiomerlijn.nl Ik beantwoord je vraag in mijn radioprogramma ‘Zielsverwanten’. Tweewekelijks op zaterdag om 20.00 uur te beluisteren via Radio Merlijn ! En daarna nog de hele week bij Uitzending gemist. Vermeld wel je geboortedatum er bij en/of van de betrokkenen plus voornaam. Ik vertel deze niet in de uitzending, dus privacy verzekerd.
Wil je automatisch op de hoogte blijven? In de linker zijkolom van dit artikel (of bovenin het artikel op wanneer je op je mobiel leest) kun je je abonneren op mijn blogupdates. Of ontvang elke week informatie over mijn radioprogramma’s, hier kun je deze gratis nieuwsbrief aanvragen. Daarin staat ook iedere week mijn blog vermeld, dus dat is twee in één!
Contact
Daisha de Wijs
Wellenbergweg 2
7383 RX Voorst gem. Voorst
KvK 71678212
BTW nr. NL858806940B01
© 2020 Daisha de Wijs - All Right Reserved | Webdesign en realisatie door De Grinthorst
Ontvang nieuwe artikelen per email
Met mijn wekelijkse blog updates per email mis je nooit meer een artikel

het Karakter