In de media worden in artikelen over onze gezondheid vaak diverse hormonen genoemd. Helaas zonder dat er uitleg wordt gegeven over wat ze emotioneel voor ons kunnen betekenen. Er zijn vele hormonen in ons lichaam. Hormonen hebben uiteraard een lichamelijke functie, maar ze beïnvloeden óók stemming, gedrag, emoties, verbondenheid, stressbeleving en zelfs onze levenshouding.

Ik wil altijd graag alles weten over het hoe en wat? Vandaar dat ik op onderzoek ben uitgegaan naar wat de verbintenis is tussen hormonen en onze emoties.
Tip: print deze blog uit. Het is namelijk bijna onmogelijk dat je deze wijsheid paraat in je hoofd hebt. Door het uit te printen of in je computer op te slaan, heb je het altijd bij de hand als je iets wilt weten!

Cortisol: stress en overleving

Cortisol is het bekende stresshormoon. Het helpt ons lichaam alert te blijven bij gevaar, spanning of druk. Emotioneel wordt cortisol vaak gekoppeld aan: voortdurende waakzaamheid. Dit hormoon zorgt ervoor dat je de controle wilt houden. Maar heeft ook te maken met angst voor tekort of verlies. Je hebt het gevoel: Ik moet alert blijven, anders gaat het mis. Waardoor overbelasting het gevolg kan zijn. Omdat je altijd áán wil staan.

Voorbeelden:

• Je loopt al maanden op je tenen omdat je voor iemand zorgt die ziek is.
• Je voelt voortdurend tijdsdruk en verantwoordelijkheid.
• Je schrikt steeds van meldingen, telefoontjes of onverwachte problemen.
• Je lichaam ontspant zelfs ’s avonds niet meer.

Typische signalen dat de cortisol uit balans is zijn: gespannen schouders; slecht slapen; piekeren; snel geïrriteerd en/of uitgeput wakker worden. Wanneer de cortisol langdurig verhoogd is, voel je je gespannen, opgejaagd, emotioneel uitgeput, snel geraakt en je kunt je moeilijk ontspannen. Symbolisch zegt cortisol dan: Ik voel me niet veilig genoeg om echt los te laten.

Oxytocine: verbinding en vertrouwen

Oxytocine wordt ook wel het knuffelhormoon genoemd. Het komt vrij bij: aanraking, liefde, intimiteit, geboorte, borstvoeding en diepe verbondenheid. Emotioneel staat oxytocine voor: vertrouwen, verbondenheid c.q. hechting. Maar ook zacht zijn voor jezelf en je veilig voelen is erg belangrijk.

Voorbeelden: 

• Een kind kruipt huilend tegen je aan en ontspant in je armen.
• Je hebt een diep gesprek waarin je je echt gezien voelt.
• Een hond komt rustig tegen je aan liggen.
• Je voelt volledige veiligheid bij iemand zonder iets te hoeven uitleggen.

Heel belangrijk is dat je het gevoel hebt om jezelf te mogen zijn. Oxytocine geeft een warm gevoel in je hart. Het voelt ontspannen en geeft een gevoel van thuiskomen. Wanneer mensen zich gelieft, gezien en veilig voelen, stijgt vaak de oxytocineproductie. Bij een tekort aan een warme verbinding met iemand geeft het gevoel van eenzaamheid en emotionele leegte.

Dopamine: motivatie en beloning

Dopamine is sterk verbonden met: nieuwsgierigheid, plezier, verlangens, motivatie en verwachtingen. Het hormoon speelt een grote rol bij: je doelen behalen. Maar ook inspiratie, creativiteit en enthousiasme. Helaas heeft dit hormoon ook met verslavingen te maken.

Voorbeelden:

• Je begint enthousiast aan een nieuw project.
• Je krijgt een onverwacht goed idee en voelt meteen energie.
• Je ziet ergens toekomst of mogelijkheden in.
• Je ontvangt waardering voor iets waar je hard aan gewerkt hebt.

Aan de ene kant zorgt het voor iets moois om te bewerkstelligen. Maar een voortdurende dopamine-prikkel, bijvoorbeeld als je steeds je telefoon checkt, of wanneer je nooit echt tevreden bent, jaagt op likes of erkenning, kan het je uitputten.

Emotioneel gaat dopamine over dat er iets is om voor te leven. Terwijl te weinig dopamine gevoelens kan geven van: lusteloosheid, gebrek aan richting en weinig motivatie. Te veel prikkeling van dopamine kan leiden tot innerlijke onrust; verslaving gevoelig zijn en dat je steeds méér nodig hebt.

Serotonine: innerlijke rust en stabiliteit

Serotonine helpt om je stemming te bepalen. Het heeft invloed op je slaap, je emotionele balans en hoe tevreden je bent.

Voorbeelden:

• Je zit rustig in de tuin in de zon en voelt even: het is goed zo.
• Je voelt je geaccepteerd binnen een groep.
• Je ervaart stabiliteit en hoeft niets te bewijzen.
• Je hebt een dag zonder innerlijke strijd.

Emotioneel geeft het je het gevoel: Ik mag bestaan zonder mezelf voortdurend te verdedigen. Bij lage serotonine zie je vaak dat je jezelf vergelijkt met anderen. Je voelt je onzeker en bent zeer gevoelig voor kritiek. Ook kun je de neiging hebben tot piekeren.
Veel serotonine wordt in de darmen geproduceerd, wat weer aansluit bij de darm-hersen-as. Zie mijn blog over darm-hersen-as!

Emotioneel hangt serotonine samen met het gevoel te mogen bestaan. Het geeft emotionele stabiliteit en innerlijke rust. Bij lage serotonine kun je vaak somber en onzeker zijn. Piekeren en gevoelig zijn voor afwijzing horen er ook bij. Ofwel: Ik mag onder (bijna) alle omstandigheden ontspannen zijn!

Adrenaline: actie en strijdkracht

Adrenaline activeert het lichaam direct bij gevaar of spanning. Emotioneel hoort het bij: actie, vecht- en vluchtreactie. Het maakt je scherp en het roept de competitiedrang op. In balans geeft adrenaline je kracht, doet je focussen en zorgt voor daadkracht!

Voorbeelden:

• Je moet plotseling hard remmen in het verkeer.
• Je staat op een podium vlak voor een optreden.
• Je krijgt onverwacht slecht nieuws.
• Je belandt in een ruzie of conflict.

Het geeft je de reactie: nu moet ik direct handelen. Wanneer er te weinig adrenaline is dan maakt het je onrustig. Je hebt een kort lontje en je kunt je niet meer ontspannen. Terwijl chronisch verhoogde adrenaline kan leiden tot: zenuwachtig zijn, gejaagdheid, agressie en uitputting.

Endorfine: verlichting en geluk

Endorfines zijn de natuurlijke pijnstillers van ons lichaam. Ze komen vrij bij: lachen, sporten, muziek, verliefdheid, meditatie en diepe ontspanning. Endorfines maken je blij, misschien zelfs wel euforisch. Ze brengen vreugde in je leven, maken je leven lichter en geven hoop.

Je lichaam zegt als het ware: even hoeft het leven niet zwaar te zijn. Ofwel het gevoel van: het leven hoeft even geen strijd te zijn. Veel mensen ervaren endorfine als: lichtheid, ruimte, opluchting en vertrouwen.

Voorbeelden:

• Je schiet enorm in de lach.
• Je danst op muziek en vergeet even alles.
• Na sporten voel je rust en helderheid.
• Tijdens meditatie of Satsang voel je intense diepe vrede.

Melatonine: overgave en vertrouwen

Melatonine regelt ons slaap-waakritme. Mensen met veel innerlijke spanning blijven vaak letterlijk wakker. Wanneer je moeilijk kunt slapen zit je vaak niet alleen lichamelijk, maar ook innerlijk ‘aan’. Je hebt het gevoel: kan ik de controle loslaten? Melatonine heeft te maken met rust, loslaten, vertrouwen als de situatie daarom vraagt. En overgave, of: het is zoals het is…

Voorbeelden:

• Je ligt in bed maar blijft alle gesprekken van de dag herhalen.
• Je kunt moeilijk de controle loslaten.
• Je voelt je pas veilig als je alles hebt ‘uitgedacht’.
• Na een rustige avond in zachtheid val je ineens diep in slaap.

Insuline: ontvangen en verwerken

Insuline regelt de opname van suiker in de cellen. Holistisch wordt het gekoppeld aan: ontvangen, voeden en de verwerking van de ‘zoete’ dingen in het leven

Voorbeelden:

• Iemand zorgt liefdevol voor je, maar je vindt het moeilijk om dat aan te nemen.
• Je blijft maar doorgaan zonder jezelf werkelijk te voeden.
• Emotioneel eten na stress of verdriet.

‘Durf ik te ontvangen wat ik nodig heb?’ Bij verstoringen kan het zijn dat je jezelf tekortdoet. Ook emotionele uitputting en moeite met ontvangen kunnen het gevolg zijn. Weet dat diabetes bijvoorbeeld niet emotioneel wordt veroorzaakt. Absoluut niet, maar je emoties hebben wél invloed op je hele hormonale systeem.

Oestrogeen: gevoeligheid en creatie-kracht

Oestrogeen speelt een grote rol in het vrouwelijke systeem. Emotioneel wordt het verbonden met gevoelig zijn, je intuïtie en creativiteit. Ook dat je het leven intens voelt.

Voorbeelden:

• Je voelt stemmingen van anderen sterk aan.
• Je raakt diep ontroerd door muziek of schoonheid.
• Je ervaart een sterke behoefte aan harmonie en verbinding.

Tijdens hormonale schommelingen komen emoties sneller naar boven. Schommelingen kunnen invloed hebben op je stemming en behoefte aan nabijheid.

Testosteron: richting en daadkracht

Testosteron komt zowel bij mannen als vrouwen voor. Emotioneel hangt het samen met initiatief nemen, grenzen stellen, power en je eigen richting bepalen. Wanneer de testosteron in balans is heb je zelfvertrouwen, een gezonde assertiviteit, je staat stabiel in het leven. En je neemt je ruimte in!

Voorbeelden:

• Je spreekt eindelijk uit wat je al lang voelde.
• Je neemt een belangrijke beslissing.
• Je zegt voor het eerst duidelijk “nee”.
• Je durft ergens voor te gaan zonder toestemming te vragen.

Bij verstoring kun je te dominant worden, of juist geen grenzen durven stellen. Als de testosteron uit balans is kun je agressief worden, dominant of juist passief en futloos.

Progesteron: veiligheid en verzachting

Progesteron heeft een kalmerende werking. Emotioneel wordt het gekoppeld aan: geborgenheid, rust en innerlijke veiligheid. Bij een tekort kun je prikkelbaar worden, onrustig en/of sterk emotioneel kwetsbaar.

Voorbeelden:

• Je voelt je veilig bij mensen waarbij je niets hoeft te bewijzen.
• Een rustige avond thuis geeft diepe ontspanning.
• Je lichaam verlangt naar vertraging en zachtheid.
• Bij innerlijke onveiligheid raak je sneller emotioneel uit balans.

Hormonen vertellen

Eigenlijk vertellen hormonen voortdurend hoe het zenuwstelsel het leven ervaart. Niet alleen wat we eten, maar ook:

• hoe veilig we ons voelen,
• hoeveel liefde we ervaren,
• hoeveel druk we dragen,
• hoeveel we onderdrukken,
• hoeveel vreugde we toelaten.

Daarom kunnen emoties letterlijk ‘chemie’ worden in ons lichaam. Hormonen zijn de vertalers tussen: je lichaam, emoties, zenuwstelsel, bewustzijn en levenservaringen. Ons lichaam zal dan ook voortdurend reageren op: liefde, angst, stress, veiligheid, verlies en verbondenheid. Maar ook aanraking en zinvol leven zijn erg belangrijk.

Onze hormonen zijn een soort innerlijke boodschappers. Het mooie is dat dit systeem niet alleen door medicijnen beïnvloed hoeft te worden. Het wordt ook beïnvloed door rust, een gezonde ademhaling, voldoende slaap en meditatie.
Goede voeding en regelmatig je opladen in de natuur zijn zeer belangrijk. Daarbij wij mensen kunnen niet zonder betekenisvolle verbindingen, je veilig voelen én jezelf en elkaar aanraken!

Wat heel bijzonder is: ons lichaam ‘luistert’ voortdurend naar hoe wij het leven ervaren.

Volgende week: Hoe weet je als een hormoon niet in balans is? En wat kun je of moet je doen om dit te herstellen?

Lieve groet,
Daisha

P.s: Heb je een vraag, en dat kan over van alles zijn. Stuur deze naar daisha@radiomerlijn.nl Ik beantwoord je vraag in mijn radioprogramma ‘Zielsverwanten’. Tweewekelijks op zaterdag om 20.00 uur te beluisteren via Radio Merlijn ! En daarna nog de hele week bij Uitzending gemist. Vermeld wel je geboortedatum er bij en/of van de betrokkenen plus voornaam. Ik vertel deze niet in de uitzending, dus privacy verzekerd.

Wil je automatisch op de hoogte blijven? In de linker zijkolom van dit artikel (of bovenin het artikel op wanneer je op je mobiel leest) kun je je abonneren op mijn blogupdates. Of ontvang elke week informatie over mijn radioprogramma’s, hier kun je deze gratis nieuwsbrief aanvragen. Daarin staat ook iedere week mijn blog vermeld, dus dat is twee in één!