Een paar jaar geleden las ik een interview met een vrouw die onmiddellijk mijn aandacht trok. Niet alleen omdat ze arts was. Niet alleen omdat ze op dat moment 103 jaar oud was. Maar vooral omdat zij, na meer dan een eeuw leven, nog steeds met nieuwsgierigheid en levenslust naar de wereld keek. Haar naam is Gladys McGarey.

In juli 2024 heb ik bij Radio Merlijn zelfs een uitzending aan haar gewijd. Ik vond haar visie op leven, gezondheid en ouder worden namelijk zo bijzonder dat ik dacht: hier wil ik meer over vertellen.

Vernieuwend

Gladys McGarey was niet zomaar een arts. Ze begon haar medische loopbaan in een tijd – in de jaren veertig van de vorige eeuw – waarin een vrouwelijke dokter bepaald geen vanzelfsprekendheid was. Later werd ze een van de pioniers van de holistische geneeskunde in Amerika. Ze keek niet alleen naar het lichaam en de ziekte, maar naar de hele mens.

Lichaam, gevoelens, levensgeschiedenis, relaties, gedachten en Ziel horen bij elkaar. Voor veel mensen klinkt dat tegenwoordig heel normaal. Maar toen Gladys ermee begon, was dat behoorlijk vernieuwend.
Gladys overleed een paar maanden nadat ik in het radioprogramma uitgebreid over haar had verteld – op 28 september 2024 – 103 jaar oud. Maar ze liet iets achter wat misschien nog veel interessanter is dan de vraag hoe je 103 wordt. Namelijk: hoe leef je werkelijk?

Oud worden is iets anders dan lang leven

We zijn in onze maatschappij nogal bezig met ouder worden. Of liever gezegd: met het níét ouder willen worden. We smeren crèmes tegen rimpels, slikken supplementen, tellen onze stappen, letten op cholesterol, bloeddruk, suiker, calorieën en tegenwoordig kunnen horloges zelfs vertellen of we vannacht wel voldoende diep hebben geslapen.

Heel nuttig allemaal. Maar je kunt volgens mij lichamelijk heel goed voor jezelf zorgen, en ondertussen vergeten te leven. Je kunt honderd jaar worden en jarenlang alleen maar bezig zijn geweest met het voorkomen dat je doodgaat. Maar is het ook een ‘goed geleefd leven’? Dat is een andere vraag.

Gladys McGarey schreef daar op hoge leeftijd een boek over: The Well-Lived Life. Daarin beschreef ze zes principes die volgens haar belangrijk zijn voor gezondheid, geluk en een zinvol leven. (Het Goed Geleerde Leven door Gladys McGarey !)

Wat mij daarin aanspreekt is dat het niet draait om een wonderdieet. Het gaat over waarom je hier bent, over beweging, de liefde. Over verbondenheid, over leren van wat het leven je brengt. En over je energie besteden aan datgene wat jou werkelijk levend maakt, wat jou een wauw gevoel geeft!

Je bent hier niet voor niets

Een van haar uitgangspunten was dat ieder mens hier met een reden is. Dat sluit prachtig aan bij iets waar ik zelf vaak over schrijf en spreek. Ik geloof namelijk dat ons leven niet zomaar een verzameling van toevalligheden is.

We worden geboren in een bepaald gezin. We ontmoeten bepaalde mensen. We krijgen talenten mee, maar ook moeilijkheden. Sommige deuren gaan moeiteloos open en andere blijven, hoe hard we er ook tegenaan duwen, potdicht. Pas later begrijpen we soms waarom. In mijn vorige blog schreef ik dat niets zinloos is. Een gebeurtenis kan op een bepaald moment totaal verkeerd voelen en jaren later een beslissende schakel blijken in je leven.

Een doel hebben betekent LEVEN !

Gladys ging nog een stap verder. Volgens haar hebben we iets nodig waarvoor we willen leven. Ze noemde dat je ‘juice’: datgene waarvan je van binnen gaat stromen. En dat hoeft uiteraard geen wereldschokkende levensmissie te zijn.

Misschien is jouw levensvreugde je tuin. Je kleinkinderen, schilderen, muziek maken. Of dieren verzorgen, lesgeven, iemand begeleiden, een onderneming opbouwen. Of iedere woensdag koffiedrinken met iemand die anders nauwelijks bezoek krijgt. Het gaat niet om de grootte. Het gaat erom dat iets in jou zegt: Ja, hiervoor wil ik morgen weer opstaan.

Leven moet bewegen

Nog zo’n mooie gedachte van Gladys: alles wat leeft heeft beweging nodig. Daarmee bedoelde ze niet alleen lichamelijke beweging. Natuurlijk is lopen gezond. Zelf bleef zij op hoge leeftijd bewegen. Beweging is veel grootser. Onze gedachten moeten bewegen. Dat betekent: ons denkvermogen dient flexibel en in verandering blijven. In plaats van vast te roesten in oude patronen of gewoontes.

Onze emoties moeten kunnen bewegen. Onze relaties moeten kunnen veranderen. Ook verdriet moet kunnen bewegen. Wie alles vasthoudt, loopt uiteindelijk vast. We kennen het allemaal. Een ruzie van twintig jaar geleden die nog steeds wordt meegedragen. Een teleurstelling waarvan je bij ieder familiefeest opnieuw het deksel oplicht.

Leef niet met cliché’s

Oude overtuigingen, zoals ‘zo ben ik nu eenmaal’. Of: ‘daar ben ik te oud voor’ zijn cliché’s. Dat laatste zou bij Gladys waarschijnlijk weinig indruk hebben gemaakt. Op haar 102e en 103e sprak ze nog over plannen voor de toekomst. Ze keek niet alleen achterom naar wat was geweest, maar ook vooruit. En daar zit voor mij een belangrijke levensles in.

Ouderdom begint niet noodzakelijk bij een bepaald getal. Je kunt veertig zijn en al volledig vastzitten. En je kunt honderd zijn en je nog steeds afvragen: Wat zal ik vandaag eens gaan doen?

Liefde als medicijn

Gladys McGarey beschouwde liefde als een essentieel onderdeel van genezing. Dat moeten we natuurlijk niet verkeerd begrijpen. Liefde vervangt geen operatie. Liefde zet een gebroken been niet recht. En als je een ernstige ziekte hebt, lijkt het mij onverstandig om tegen de arts te zeggen dat je voortaan uitsluitend liefde gaat slikken.

Gezondheid gaat over meer dan alleen het repareren van een lichaam. Iemand kan medisch uitstekend behandeld worden en zich tegelijkertijd doodongelukkig, angstig en alleen voelen.

Een arts kan een technisch perfecte behandeling geven. Maar de manier waarop hij of zij met een patiënt spreekt kan een wereld van verschil maken. Even luisteren, iemand aankijken, een hand vasthouden. Niet praten óver een patiënt, maar mét een mens. Daar raakt reguliere geneeskunde de holistische gedachte.

de vijf L’s

Gladys formuleerde het prachtig in haar ideeën over de vijf L’s: Life, Love, Laughter, Labor en Listening. Ofwel: leven, liefde, lachen, werken en luisteren. Zij zag liefde als het element dat andere aspecten betekenis geeft. En eigenlijk weten we dat ook.

Lachen zonder liefde kan iemand uitlachen worden. Werken zonder liefde voor het werk wordt sleur. Luisteren zonder liefde is alleen geluid registreren. Maar wanneer liefde erbij komt, verandert er iets, dan ontstaat verbinding.

Wie is jouw Leraar?

Nog een van haar lessen: everything is your teacher. Ofwel: alles kan je leraar zijn. Een prachtige uitspraak. Wij kiezen onze leraren het liefst zelf uit. Bij voorkeur wijze, aardige mensen die precies de dingen zeggen die wij graag willen horen. Ons leven heeft daar echter andere ideeën over.

Sommige van onze beste leraren zijn behoorlijk irritant. Die collega die steeds op onze zenuwen werkt. Die partner die precies dát gedrag vertoont waar wij niet tegen kunnen. Die situatie waarin we voor de zoveelste keer dezelfde fout maken. Of ziekte, verlies, een scheiding.

Einde huwelijk

Gladys wist zelf heel goed wat dat betekende. Rond haar zeventigste eindigde haar huwelijk na tientallen jaren. Ze heeft daar later openlijk over verteld als een van de zwaarste periodes in haar leven. Toch begon ze opnieuw en zette ze haar werk voort. Dat betekent natuurlijk niet dat je blij moet zijn met verdriet.

Het betekent ook niet: ‘Gelukkig ben ik bedrogen, want daar leer ik zo lekker veel van.’ Zo werkt het niet. Op het moment zelf kan iets verschrikkelijk zijn. Terwijl je later je jezelf de vraag stelt: ‘Wat heeft deze ervaring mij geleerd wat ik zonder die ervaring niet had geweten?’

Soms ontdek je dan iets verrassends. Wellicht dat je sterker bent dan je dacht. Dat er grenzen zijn die je serieus moet nemen. Misschien heb je altijd voor anderen gezorgd, maar ben je jezelf vergeten. Of dat je eigenlijk al jaren niet meer gelukkig was. En dat je, ondanks alles, nog steeds kunt liefhebben.

Je bent nooit werkelijk alleen

Een ander principe van Gladys was dat we niet bedoeld zijn om volledig los van elkaar te leven. Wij mensen hebben mensen nodig. Je kunt enorm zelfstandig zijn en toch behoefte hebben aan verbinding. Sterker nog, ik denk dat juist onze huidige tijd daar iets opvallends laat zien. We zijn technisch meer met elkaar verbonden dan ooit.

We kunnen op ieder moment iemand bellen, appen, mailen, volgen of bekijken. En toch voelen veel mensen zich alleen. Misschien omdat contact nog geen verbinding is. Je kunt vijfhonderd vrienden op Facebook hebben en niemand bij wie je om drie uur ’s nachts durft aan te bellen.

Werkelijke verbinding vraagt iets anders. Het vraagt: aanwezig zijn, luisteren, je laten zien. Ook wanneer je je even niet zo geweldig voelt. Ook als het niet goed met je gaat, of dat je kwetsbaar bent. Maar daar ontstaat wel het echte contact.

Later kan vandaag zijn…

Gladys zei ook dat we onze energie niet voortdurend moeten oppotten. We bewaren zoveel voor later. De mooie jurk, het bijzondere servies, de reis, het idee om een boek te schrijven. Of de woorden die we eigenlijk tegen iemand zouden willen zeggen: dat doe ik later wel…

‘Later’ is echter een bijzonder onbetrouwbare afspraak. Niemand heeft een contract waarin staat hoeveel later hij of zij nog krijgt. Dat betekent niet meteen dat we roekeloos moeten gaan leven. Wel dat het zonde is om ons hele bestaan op de wachtstand te zetten.

Wil je iemand vertellen dat je van hem of haar houdt? Waarom volgende week? Wil je iets leren? Waarom volgend jaar? Wil je zingen, schrijven, dansen, tuinieren, reizen, schilderen of eindelijk eens die opleiding volgen? Dan kun je jezelf het beste afvragen: ‘waar wacht ik eigenlijk op?’

Een wens werd vervuld

Wat me trof in de woorden van Gladys is dat ze op hoge leeftijd nog steeds ‘levend’ was. Nieuwsgierig, betrokken, met nieuwe ideeën, met plannen. Ze had in haar leven geluk gekend, maar ook verdriet en verlies. Ze had meegemaakt dat vrouwen zich letterlijk een plek moesten bevechten in de medische wereld.

Ze kende tegenslag. En toch was haar belangrijkste boodschap aan het einde van haar leven geen waarschuwing. Het was geen lijst van honderd dingen die je vooral niet moest doen. Het draaide om écht leven.

Breng jezelf in beweging, heb Lief, luister naar jezelf. Je bent nooit te oud om te leren. Ik heb een man gekend die, toen hij met pensioen ging, een rechtenstudie begon. Waarom? Wilde hij dan advocaat of iets anders worden? Nee, hij zij: ‘ik heb mijn leven lang al rechten willen studeren, maar ik had een gezin te onderhouden. Nu ben ik met pensioen en heb ik de tijd om de studie aan te gaan.’

Hij heeft de rechtenstudie helemaal afgemaakt, en slaagde zelfs cum laude! Een paar jaar later stierf hij. Hij heeft nooit wat met de studie kunnen doen, hij kreeg al snel kanker. Toch had hij er nooit spijt van, immers een wens die hij jarenlang koesterde was vervuld!

Nooit is iets verloren

Alles dat je in dit leven leert, neem je mee naar een volgend leven! We kunnen gezond eten, bewegen en goed voor ons lichaam zorgen – en dat moeten we ook vooral blijven doen. Maar we kunnen niet bepalen hoeveel jaren ons worden gegeven. Over één ding hebben we wel invloed: namelijk wat we met de jaren doen die we nog hebben.

Wil ik later alleen kunnen vertellen hoeveel jaren ik heb geleefd? Of wil ik kunnen zeggen dat ik nieuwsgierig ben gebleven, heb liefgehad, ben blijven leren, af en toe verschrikkelijk eigenwijs ben geweest, fouten heb gemaakt, opnieuw ben begonnen en ik regelmatig hard heb gelachen?

Gladys McGarey heeft ons een prachtig antwoord nagelaten. Niet proberen om koste wat kost zo lang mogelijk aan het leven vast te houden. Zorg ervoor dat je elke dag LEEFT! Zorg ervoor dat je ’s avonds voor het slapen gaan kan zeggen: het was weer een waardevolle dag!

Lieve groet,
Daisha

Interview met Gladys McGarey: lees hier het hele interview!

P.s: Heb je een vraag, en dat kan over van alles zijn. Stuur deze naar daisha@radiomerlijn.nl Ik beantwoord je vraag in mijn radioprogramma ‘Zielsverwanten’. Tweewekelijks op zaterdag om 20.00 uur te beluisteren via Radio Merlijn ! En daarna nog de hele week bij Uitzending gemist. Vermeld wel je geboortedatum er bij en/of van de betrokkenen plus voornaam. Ik vertel deze niet in de uitzending, dus privacy verzekerd.

Wil je automatisch op de hoogte blijven? In de linker zijkolom van dit artikel (of bovenin het artikel op wanneer je op je mobiel leest) kun je je abonneren op mijn blogupdates. Of ontvang mijn gratis nieuwsbrief: hier kun je je aanmelden. Daarin staat iedere week mijn nieuwste blog vermeld.