Hoe herken je als een hormoon niet in balans is? En wat kun of moet je doen om dit te herstellen?

Dit is een heel belangrijk onderwerp, want hormonale disbalans ontstaat vaak geleidelijk. Het lichaam probeert lange tijd te compenseren, totdat het signalen gaat geven. Die signalen zijn niet alleen lichamelijk, maar vaak ook: emotioneel, mentaal, energetisch en gedragsmatig.

Een samenhangend systeem

Het lastige is dat veel hormonen elkaar beïnvloeden. Langdurige stress kan bijvoorbeeld: je cortisol verhogen, de dopamine uitputten, de serotonine verstoren, je slaap ontregelen, en uiteindelijk zelfs invloed hebben op schildklier, bloedsuiker en geslachtshormonen. Het lichaam is dus echt één samenhangend systeem.

Lees voor de uitgebreide beschrijving van de hormonen mijn vorige blog. Daarin kun je lezen welke gevolgen er zijn als een bepaald hormoon uit balans is: https://www.daishadewijs.nl/hormonen-en-je-emoties/

Stress, te druk

Hoe herken je hormonale disbalans? Het lichaam blijft ‘aan’ staan. Vaak zie je eerst verstoring van het stresssysteem. De signalen daarvan zijn: slecht slapen, je kunt je niet ontspannen, en blijft continu alert. Je schrikt snel, of je kunt een opgejaagd gevoel hebben. Maar ook hartkloppingen, vermoeid zijn of maar niet tot rust kunnen komen, kan het ook zijn.

Het wijst vaak op: een verhoogd cortisol en/of verhoogde adrenaline. Je voelt je niet veilig genoeg om dingen los te laten. Je emoties worden instabiel. Je herkent aan de volgende signalen: sneller huilen, sneller boos, emotionele pieken en dalen, prikkelbaar zijn, innerlijke onrust, en/of een gevoel van overspoeld raken. Dat kan samenhangen met: serotonine, progesteron, oestrogeen, en/of dopamine.

Ik herken mezelf niet meer…

12 mei 2025 kreeg ik een herseninfarct. Gelukkig had ik minimale gevolgen. De Parkinson is erger geworden, waardoor ik voortaan als ik naar buiten wil in een rolstoel moet. In eerste instantie was er meer.

Bijvoorbeeld: mijn schrift was onleesbaar geworden doordat mijn handen ontzettend bibberden. Het schrift is gelukkig na een half jaar weer teruggekomen. Ik raak eerder vermoeid, nog steeds – dat blijft op de een of andere manier. Waardoor ik minder consulten op een dag kan geven. Waardoor er een langere wachttijd is ontstaan.

Wat ik het ergste vond is dat ik elke dag wel een keer zei: ‘Ik herken mezelf niet meer.’ Was het door de sterke medicijnen die ik na de beroerte een aantal maanden moest slikken? Of was het de achteruitgang waardoor ik soms overstuur kon zijn?

Gelukkig vond ik mezelf na het stoppen met de medicijnen weer terug. Bij elke ziekte raken vaak meerdere hormoonsystemen tijdelijk of langdurig uit balans. Dat komt omdat de hersenen niet alleen ‘denken’, maar ook het regelcentrum zijn van het hormonale systeem.

Verbinding

Vooral de hypothalamus en hypofyse spelen daarin een grote rol in. Na een infarct komt het lichaam in een soort stress- en hersteltoestand terecht. De belangrijkste hormonen die vaak veranderen zijn: cortisol, adrenaline en noradrenaline, serotonine, dopamine, oxytocine, melatonine, ADH (antidiuretisch hormoon), schildklierhormonen, maar ook je zenuwstelsel. Het lichaam gaat namelijk in een overlevingsmodus.

Oxytocine is een ‘verbondenheidshormoon’. Deze kan uit balans raken doordat veiligheid en vertrouwen in het lichaam geschokt zijn. Liefdevolle nabijheid, aanraking en rust kunnen juist helpen dit systeem weer te activeren.
Veel mensen slapen na een herseninfarct slechter of slapen juist heel lang. Het dag-nachtritme raakt soms verstoord, zeker als bepaalde hersengebieden zijn geraakt.

Alles doet mee…

Het ADH (antidiuretisch hormoon) regelt de vochthuishouding. Soms raakt dit door hersenletsel ontregeld, waardoor natrium- en vochtproblemen kunnen ontstaan. Ook kan het lichaam tijdelijk in een ‘energiebesparende stand’ gaan, waardoor schildklierwaardes veranderen. En dat kan extra vermoeidheid geven.

Het herstel na een herseninfarct – of andere ziekte – is vaak veel meer dan alleen een lichamelijk proces. Het hele systeem, je hersenen, zenuwstelsel, hormonen, emoties en gevoel van veiligheid, probeert opnieuw evenwicht te vinden. Dat vraagt tijd, zachtheid en vertrouwen. Dat verklaart ook waarom iemand nadat er iets heftigs is ervaren soms: veel emotioneler is, sneller moe raakt, gevoeliger wordt voor drukte, of ineens anders reageert dan vroeger.

Zelfhelend vermogen

Het mooie is wel: hersenen én hormoonsystemen hebben een groot herstelvermogen. Rust, veiligheid, liefdevolle ondersteuning, slaap, voeding, beweging en emotionele verwerking hebben allemaal invloed op dat herstelproces.
Naast hormonen raakt vaak ook het autonome zenuwstelsel ontregeld. Daardoor wordt de hartslag sneller, je bloeddruk schommelt, alle emoties komen heftiger binnen en er ontstaat sneller overprikkeling.

Dat verklaart waarom iemand na een infarct of ernstige ziekte soms: veel emotioneler is, sneller moe raakt, gevoeliger wordt voor drukte, of anders reageert dan vroeger. Het mooie is wel: hersenen én hormoonsystemen hebben een groot herstelvermogen. Rust, veiligheid, liefdevolle ondersteuning, slaap, voeding, beweging en emotionele verwerking hebben allemaal invloed op dat herstelproces.

Verandering van lichaam

Bij mensen die gevoelig en sterk intuïtief zijn, zie je soms dat de emotionele en energetische veranderingen zelfs sterker worden ervaren dan de puur lichamelijke klachten.

Ook het lichaam kan veranderen, signalen daarvan zijn: buikvet, gewichtstoename, hormonale acne, haaruitval, een droge huid, verminderde libido, menstruatieklachten, opvliegers en/of uitputting. Maar ook een sterk verlangen naar suiker. Dit zijn vaak lichamelijke signalen dat het hormonale systeem overbelast is geraakt.

Geen suiker

Al bijna 20 jaar at ik nauwelijks meer suiker. En sinds het herseninfarct MOEST ik gewoon suiker c.q. zoetigheid hebben. Ik kon niet zonder. Nu heb ik gehoord dat dit heel verklaarbaar is.
Na een herseninfarct verandert vaak niet alleen het lichaam, maar ook de energiehuishouding van de hersenen zelf. De enorme behoefte aan suiker wordt dan ook regelmatig gezien na hersenletsel of een beroerte.

Waarschijnlijk omdat de hersenen om snelle energie vragen. De hersenen gebruiken enorm veel glucose. Na een infarct moeten beschadigde gebieden herstellen en proberen andere hersengebieden functies over te nemen. Dat kost veel extra energie. En suiker geeft dan snelle brandstof, snelle dopamine-aanmaak, tijdelijk meer rust en troost, en een kort gevoel van weer opgeladen zijn. Het lichaam verlangt daardoor bijna instinctief naar zoetigheid.

Je wordt gevoeliger

Na een hersenletsel en/of infarct kunnen de beloningssystemen van de hersenen veranderen. Suiker stimuleert tijdelijk: dopamine (beloning/motivatie), serotonine (rust/veiligheid), en zelfs een beetje oxytocine-achtige gevoelens van comfort. Daardoor kan zoet ineens veel aantrekkelijker worden dan vroeger.

Na een heftige gebeurtenis blijft het lichaam langer in een subtiele stressstand staan. Verhoogd cortisol kan: meer trek geven, vooral in suiker en koolhydraten, omdat het lichaam snelle energie zoekt om zich veilig te voelen. Wat ook kenmerkend is dat na hersenletsel het ‘systeem’ gevoeliger is geworden. Zoet eten werkt dan soms als: aarding, troost, ontspanning, of weer ‘thuiskomen’ in het lichaam. Dat is niet alleen psychologisch, het is ook neurologisch.

Veel rust, veel slapen

Soms blijft de behoefte naar suiker bestaan. Dit omdat de hersenen nieuwe patronen aanmaken. Vooral als zoetigheid na het infarct telkens energie en rust gaf. De hersenen slaan dat dan op als een veilige route.
Zelfs wanneer het acute herstel voorbij is, kan dat patroon blijven bestaan. Immers het lichaam probeert zich te compenseren en zichzelf te helpen herstellen.

Vecht niet tegen die behoefte, maar vraag jezelf wel regelmatig af: heeft mijn lichaam nog steeds snelle energie nodig? Of heb ik toch nog emotionele voeding nog nodig? De suikerbehoefte zal langzaam afnemen als het zenuwstelsel weer kalmer wordt. Als de slaap verbetert, er meer emotionele rust komt, en het lichaam weer vertrouwen krijgt.

Veilig voelen

Wat kun je doen om hormonen weer in balans te brengen? Niet alles is ‘maakbaar’, maar het lichaam heeft een enorm zelf herstellend vermogen. Vooral als je je weer veilig voelt. Het lichaam maakt namelijk andere hormonen aan wanneer het zich veilig voelt.

Om je veilig te voelen is het belangrijk om de drie R’s te volgen: Rust, Reinheid en Regelmaat. Maar je hebt ook warmte nodig, een liefdevolle aanraking, rustig aandoen, én diep en intens ademhalen. Eigenlijk zegt het zenuwstelsel dan: het gevaar is voorbij. Dán pas kan het herstel beginnen.

Neem rust en veel slapen serieus. Tijdens slaap herstelt het hormonale systeem. Vooral vaste slaaptijden, een donkere slaapkamer en een uur rust voor het slapengaan. Hoed je voor continu maar ‘aan’ staan. Weet dat chronische stress bijna alle hormonen verstoort. Niet alleen drukte, maar ook: verdriet, conflicten, je zorgen maken, onderdrukte emoties en voortdurend sterk moeten c.q. willen zijn. Belangrijk is om gevoelens niet weg te drukken.

Voeding, beweging

Hormonen worden gemaakt uit voedingsbouwstoffen. Belangrijk daarbij zijn: voldoende eiwitten, gezonde vetten, aanvullende mineralen, stabiele bloedsuiker spiegel en letten op de gezondheid van je darmen – erg belangrijk!

Beweging helpt enorm voor de balans van serotonine, dopamine, endorfine en insulinegevoeligheid. Maar pas op: te veel sporten kan juist de cortisol verhogen. Vandaar herstelt het lichaam beter van alles rustig doen: wandelen en rustige krachttraining. Heerlijk dansen op aangename muziek bevordert je herstel!

Pas op voor negatieve gevoelens

Neem je emoties serieus, je zenuwstelsel reageert sterk op emoties. Dus pas op met jezelf weg te cijferen. Boosheid, eenzaamheid, angst, negatieve gevoelens en verdriet beïnvloeden letterlijk je hele hormonale systeem.

Daarom helpt: praten, schrijven, therapie, creativiteit en zelfs het deelnemen aan mijn Satsangs en/of workshops bevorderen je herstel.

Soms is het belangrijk om lichamelijk onderzoek te doen. Bijvoorbeeld een algeheel bloedonderzoek. Immers ernstige klachten verdienen ook medische aandacht. Hormonen zijn deels de ‘taal’ waarmee het lichaam vertelt:

• hoe veilig we ons voelen,
• hoeveel druk we dragen,
• hoeveel liefde en rust we toelaten,
• en of we voortdurend in overleving leven.
• het lichaam liegt daarin nooit.

Heel belangrijk: lees mijn vorige blog. Daarin vertel ik wat de diverse hormonen voor je betekenen. En wat de gevolgen zijn als ze uit balans zijn.

Lieve groet,
Daisha 

P.s: Heb je een vraag, en dat kan over van alles zijn. Stuur deze naar daisha@radiomerlijn.nl Ik beantwoord je vraag in mijn radioprogramma ‘Zielsverwanten’. Tweewekelijks op zaterdag om 20.00 uur te beluisteren via Radio Merlijn ! En daarna nog de hele week bij Uitzending gemist. Vermeld wel je geboortedatum er bij en/of van de betrokkenen plus voornaam. Ik vertel deze niet in de uitzending, dus privacy verzekerd.

Wil je automatisch op de hoogte blijven? In de linker zijkolom van dit artikel (of bovenin het artikel op wanneer je op je mobiel leest) kun je je abonneren op mijn blogupdates. Of ontvang elke week informatie over mijn radioprogramma’s, hier kun je deze gratis nieuwsbrief aanvragen. Daarin staat ook iedere week mijn blog vermeld, dus dat is twee in één!